دیابت بارداری چیست؟ – علائم، عوارض، تشخیص و درمان

آنچه در این مقاله می‌خوانید :

دیابت بارداری چیست؟

دیابت بارداری (GDM) یا «دیابت ملیتوس بارداری» یکی از مشکلات شایع حاملگی است که طی آن سطح قند خون مادر بالا می‌رود. دیابت بارداری معمولاً در اواسط حاملگی اغلب بین هفته‌های 24 تا 28 بارداری با استفاده از آزمایش تشخیص داده می‌شود. علت دیابت بارداری به طور دقیق مشخص نیست اما تغییرات هورمونی و نقش جُفت در آن به عنوان عامل اصلی ابتلا به دیابت بارداری شناخته می‌شود.

علائم دیابت بارداری به طور معمول کم است اما در صورت عدم توجه و درمان، ممکن است عوارض جبران ناپذیری ایجاد کند؛ مثل پره اکلامپسی (مسمومیت حاملگی)، نیاز به سزارین و حتی مرده‌زایی. انواع دیابت بارداری:

  • دیابت بارداری A1: در این نوع دیابت حاملگی، نتیجه‌ی تست تحمل گلوکز (OGTT) غیر طبیعی است در حالی که میزان قند خون در طول ناشتایی و دو ساعت بعد از غذا نرمال است. اصلاح رژیم غذایی برای کنترل قند خون در دیابت بارداری A1 کافی است.
  • دیابت بارداری A2: در این نوع هم نتیجه‌ی تست تحمل گلوکز (OGTT) و هم میزان قند خون در طول ناشتایی و دو ساعت بعد از غذا، غیر طبیعی است. برای درمان دیابت بارداری A2 علاوه بر اصلاح رژیم غذایی، نیاز به تزریق انسولین در دیابت بارداری و استفاده از دارو خواهد بود.

دیابت بارداری از چند ماهگی شروع می‌شود؟

دیابت بارداری از چند ماهگی شروع می‌شود؟
دیابت بارداری از چند ماهگی شروع می‌شود؟

به طور معمول دیابت بارداری در سه ماهه اول رخ نمی‌دهد؛ معمولاً بین هفته‌های 24 تا 28 بارداری (اواخر شش ماهگی) یا سه ماهه دوم بارداری و اوایل سه ماهه سوم بارداری ایجاد می‌شود. البته ممکن است در بعضی افراد زودتر اتفاق بیفتد. بسته به شرایط بیمار و عوامل افزایش دهنده خطر مثل چاقی یا سابقه دیابت بارداری قبلی، ممکن است پزشک آزمایش تشخیص دیابت بارداری را زودتر شروع کند.

ارتباط دیابت بارداری و جنسیت جنین چیست؟

در تحقیقی که روی 1074 زن باردار انجام شد [1]، مشخص شد مادرانی که جنین پسر دارند، بیشتر از مادرانی که جنین دختر دارند در معرض خطر ابتلا به دیابت حاملگی هستند. این موضوع به این دلیل است که جنین با جنسیت مذکر می‌تواند روی عملکرد سلول‌های بتا لوزالمعده در تولید انسولین و همچنین متابولیسم بدن مادر بگذارد.

آیا دیابت بارداری و کرونا ارتباط دارند؟

دیابت بارداری باعث کاهش قدرت سیستم ایمنی بدن می‌شود؛ بنابراین خطر COVID-19 را بالا می‌برد. برخی از علائم کرونا ویروس مانند تب شدید در دوران بارداری می‌تواند باعث تولد نوزاد با نقایص مادرزادی شود.

مادرانی که هنگام پاندمی کرونا ویروس به دیابت بارداری مبتلا می‌شوند، بیشتر نیاز به سزارین پیدا می‌کنند؛ همچنین نوزادانی که از آنها متولد می‌شوند ممکن است به دیستوشی شانه مبتلا باشند.

تفاوت میان دیابت نوع 2 و دیابت بارداری چیست؟

دیابت شیرین یا دیابت نوع دو زمانی ایجاد می‌شود که بدن توانایی استفاده درست از انسولین تولید شده را نداشته باشد. این در حالی است که دیابت بارداری در صورت عدم توانایی بدن در تولید و استفاده از انسولین هنگام بارداری به وجود می‌آید.

علائم دیابت بارداری چیست؟

علائم دیابت بارداری چیست؟
علائم دیابت بارداری چیست؟

دیابت بارداری معمولاً علائمی ندارد و هنگام غربالگری بارداری تشخیص داده می‌شود. با این حال در بعضی از خانم‌ها، بالا رفتن قند خون در بارداری می‌تواند علائم زیر را ایجاد کند:

  • تکرر ادرار مخصوصاً شب‌ها هنگام خواب
  • احساس تشنگی شدید
  • خستگی مفرط
  • از دست دادن وزن به سرعت و بدون دلیل
  • خارش بدن
  • قارچ‌های واژینال
  • خشکی دهان با وجود نوشیدن مایعات

برخی از این علائم در دوران بارداری شایع است؛ بنابراین همیشه نشانه‌ای از دیابت بارداری نیست.

تاثیر دیابت بارداری بر حرکات جنین چیست؟

در حالت معمول حرکات جنین پس از خوردن شیرینی‌جات بیشتر می‌شود؛ چرا که باعث افزایش انرژی و تولید قند در بدن جنین خواهد شد. بسیاری از مادران برای کنترل دیابت بارداری مواد غذایی کمی می‌خورند؛ در این حالت قند خون جنین نیز کاهش می‌یابد و حرکاتش کمتر می‌شود. بنابراین قند خون مادر و حرکات جنین می‌توانند به یکدیگر مربوط باشند.

علائم دیابت بارداری در هر ماه چگونه است؟

علائم دیابت بارداری در هر ماه
علائم دیابت بارداری در هر ماه

علائم دیابت بارداری با توجه به زمانی که از بارداری شما می‌گذرد، ممکن است متفاوت باشد. به طور کلی طول دوره بارداری را به سه دوره سه ماهه اول، سه ماهه دوم و سه ماهه سوم تقسیم بندی می‌کنند.

علائم دیابت بارداری در سه ماهه اول

ماه اول تا سوم بارداری زمانی است که جنین رشد می‌کند؛ بنابراین آزمایش تحمل گلوکز برای تشخیص دیابت بارداری می‌تواند در این دوره انجام شود. علائم دیابت بارداری در ماه سوم ممکن است خیلی کمرنگ باشد یا اصلاً وجود نداشته باشد؛ بنابراین به طور کلی علائم دیابت بارداری در سه ماهه اول وجود ندارد.

علائم دیابت بارداری در سه ماهه دوم

برخی از تحقیقات نشان می‌دهد که در سه ماهه دوم بارداری میزان قند خون افرادی که به دیابت حاملگی مبتلا هستند افزایش می‌یابد. البته معمولاً دیابت بارداری از اواخر سه ماهه دوم و اوایل سه ماهه سوم (ماه ششم تا هفتم) تشخیص داده می‌شود. علائم دیابت بارداری در ماه ششم ممکن است خود را نشان دهد؛ به همین دلیل پزشکان در این زمان غربالگری دیابت بارداری را انجام می‌دهند.

علائم دیابت بارداری در سه ماهه سوم

در این بازه زمانی، جُفت هورمون‌هایی برای مقابله با انسولین تولید شده در بدن ترشح می‌کند؛ بنابراین سه ماهه سوم بارداری می‌تواند نقطه اوج دیابت حاملگی باشد. علائم دیابت بارداری در ماه هفتم و هشتم و ماه آخر ممکن است خود را نشان دهد؛ بنابراین توجه به این علائم و صحبت با پزشک می‌تواند کمک بسیاری به کاهش عوارض دیابت بارداری کند.

علت دیابت بارداری چیست؟

هنگام بارداری، بدن مقادیر زیادی هورمون تولید می‌کند. یکی از آنها هورمون انسداد انسولین است که توسط جُفت تولید می‌شود. این هورمون انسولین تولید شده را مسدود می‌کند؛ بنابراین بدن با تولید انسولین بیشتر قصد جبران این محدودیت را دارد.

در بدن برخی از زنان باردار انسولین کافی برای جبران تولید نمی‌شود یا اینکه انسولین تولید شده نمی‌تواند به خوبی گلوکز اضافی را در سلول‌ها ذخیره کند. در این حالت قند خون بالا می‌رود و دیابت حاملگی اتفاق می‌افتد.

عوامل افزایش دهنده خطر دیابت بارداری

یک سری موارد به عنوان عوامل افزایش دهنده خطر می‌توانند به طور غیر مستقیم از دلایل دیابت بارداری باشند:

  • داشتن اضافه وزن قبل از بارداری
  • ابتلا به پیش دیابت (دیابت خاموش)
  • داشتن سابقه خانوادگی در ابتلا به دیابت
  • داشتن سابقه دیابت بارداری قبلی
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
  • ابتلا به بیماری‌های مرتبط با مشکلات انسولین
  • بیماری‌های عروقی مثل فشار خون بالا یا مشکلات قلبی
  • داشتن سابقه به دنیا آوردن نوزاد بزرگ (وزن بیش از 4 کیلوگرم)
  • داشتن سابقه تولد نوزاد با نقص مادرزادی یا مُرده زایی
  • داشتن سابقه سقط جنین قبلی
  • سن بیشتر از 25 سال برای مادر

عوارض دیابت بارداری چیست؟

دیابت حاملگی شایع است و به طور معمول خطر جدی ایجاد نمی‌کند اما فقط در صورتی که کنترل شود. عوارض دیابت بارداری در صورتی که قند خون مادر کنترل نشود یا به بیان ساده‌تر، دیابت بارداری درمان نشود، رخ خواهد داد. عوارض دیابت بارداری بر مادر و جنین در ادامه از هم تفکیک شده است.

عوارض دیابت بارداری روی مادر و جنین
عوارض دیابت بارداری روی مادر و جنین

عوارض دیابت بارداری روی مادر چیست؟

عوارض دیابت بارداری در زنان شامل موارد زیر است:

  • پره اکلامپسی و فشار خون بالا: یکی از اختلالات بارداری است که بعد از هفته بیستم بارداری رخ می‌دهد. به دنبال پره اکلامپسی، فشار خون بالا رفته و پروتئینوری (وجود پروتئین در ادرار) رخ می‌دهد.
  • نیاز به سزارین: بزرگ شدن جنین به دلیل افزایش سطح قند خون (ماکروزومی) یا عوامل دیگر باعث نیاز به سزارین خواهند شد.
  • دیابت بارداری مجدد: ریسک ابتلای مجدد به دیابت بارداری در مادرانی که تجربه قبلی دارند، افزایش می‌یابد.

عوارض دیابت بارداری روی جنین چیست؟

آیا دیابت بارداری برای جنین ضرر دارد؟ -بله. عوارض دیابت بارداری بر جنین شامل موارد زیر است:

  • رشد بیش از حد جنین (ماکروزومی) : قند بالا در زنان باردار باعث رشد بیش از حد جنین می‌شود. مادرانی که به دیابت بارداری مبتلا هستند، ممکن است نوزادانی با وزن بیش از 4 کیلوگرم به دنیا بیاورند.
  • زایمان زودرس: یکی از عوارض دیابت بارداری تولد زودرس است. همچنین ممکن است پزشک زایمان زودتر را به دلیل رشد بیش از حد کودک توصیه کند.
  • قند خون پایین (هیپوگلیسمی) : در برخی مواقع نوزادانی که از مادران مبتلا به دیابت بارداری متولد می‌شوند، دچار افت قند خون هستند. این موضوع به دلیل وجود انسولین بیش از حد در بدن نوزادان است.
  • سندروم دیسترس حاد تنفسی: نوزادانی که به دلیل ابتلای مادر به دیابت بارداری، تولد زودرس را تجربه می‌کنند، ممکن است به مشکلات تنفسی مانند دیسترس حاد تنفسی را تجربه کنید.
  • چاقی و دیابت نوع 2: نوزادانی که از مادران مبتلا به دیابت بارداری متولد می‌شوند، ریسک بیشتری را در ابتلا به چاقی و دیابت نوع دو در ادامه زندگی تحمل می‌کنند.
  • مرگ جنین یا نوزاد: مرگ جنین یکی از عوارض دیابت بارداری حاد است؛ به بیان دیگر دیابت بارداری و مرگ جنین ارتباط دارند. اگر دیابت حاملگی کنترل نشود، امکان مرگ جنین یا نوزاد اندکی پس از تولد وجود دارد.

عوارض دیابت بارداری پس از تولد نوزاد

زنانی که به دیابت بارداری مبتلا می‌شوند، فقط در صورتی که BMI آنها قبل از بارداری بالاتر از 25 بوده باشد ممکن است نوزادانی با نقص مادرزادی به دنیا بیاورند[2]. برخی نقایص مادرزادی مثل نارسایی کلیه، بیماری‌های قلبی، نقص در مغز، نقص در ستون فقرات و مشکلات گوارشی از عوارض دیابت بارداری بعد از زایمان است. 

البته مادران نباید تصور کنند که در صورت ابتلا به دیابت بارداری حتماً نوزادانی با نقص مادرزادی به دنیا خواهند آورد. دیابت بارداری به عنوان یک عامل افزایش دهنده خطر تولد نوزاد با نقص مادرزادی است.

عوارض تزریق انسولین در دیابت بارداری

درمان دیابت بارداری با انسولین یک روش مرسوم است. با تزریق وریدی این هورمون می‌توان میزان قند خون را مدیریت کرد؛ اما اگر میزان قند خون با تزریق انسولین پایین‌تر از حد طبیعی بیاید، خطرناک است. تزریق حساب نشده انسولین و حذف وعده‌های غذایی می‌تواند باعث افت شدید قند خون شده و مشکلات جدی برای مادر و جنین ایجاد کند.

دیابت بارداری از چه حدی خطرناک است؟

دیابت بارداری پس از تشخیص باید کنترل شود. روزانه و به طور متداول باید این بیماری را کنترل کرد؛ چرا که اگر میزان قند خون مادر به شدت زیاد شود، احتمال بروز عوارض بسیار خطرناک وجود دارد.

تشخیص دیابت بارداری

دیابت بارداری در ماه ششم و هفتم طی آزمایش غربالگری دیابت بارداری تشخیص داده می‌شود. البته ممکن است تشخیص دیابت بارداری در ماه هشتم یا ماه‌های دیگر بارداری اتفاق بیفتد.

پزشکان با استفاده از آزمایشات مختلف، میزان قند خون در مادران باردار را اندازه گیری می‌کنند. اگر از حد نرمال فراتر بود، دیابت بارداری تشخیص داده می‌شود.

تشخیص دیابت بارداری در خانه

تشخیص خانگی دیابت بارداری به طور مستقل قابل انجام نیست؛ شما برای تشخیص دقیق باید به پزشک مراجعه کنید. اما یکی از مهمترین کارها، خودپایشی قند خون یا اندازه گیری قند خون در خانه است که باید انجام دهید.

با استفاده از دستگاه تست قند خون (گلوکومتر) به طور مرتب قند خون را اندازه بگیرید و در دفترچه ثبت کنید و طی بازه‌های زمانی مختلف آن را به پزشک ارائه دهید. در ویدئوی زیر نحوه استفاده از دستگاه سنجش قند خون در خانه آموزش داده شده است:

میزان قند خون در دیابت بارداری چند است؟

سوالاتی از قبیل «دیابت بارداری تا چند باشه خطرناکه؟»، «قند خون در بارداری تا چند باشه خطرناکه؟» و «میزان قند خون نرمال در بارداری چند است؟» همیشه در ذهن مادران باردار وجود دارد. در ادامه جدول قند خون در دیابت بارداری آمده است:

نوع آزمایشمیزان قند خون
آزمایش یک مرحله‌ای دیابت بارداریقند خون ناشتا بیشتر یا مساوی 92 mg/dl
قند خون یک ساعته بیشتر یا مساوی 180 mg/dl
قند خون دو ساعته بیشتر یا مساوی 153 mg/dl
آزمایش دو مرحله‌ای دیابت بارداریقند خون ناشتا بیشتر یا مساوی 95 mg/dl
قند خون یک ساعته بیشتر یا مساوی 180 – 190 mg/dl
قند خون دو ساعته بیشتر یا مساوی 155 – 165 mg/dl
قند خون سه ساعته بیشتر یا مساوی 140 – 145 mg/dl
جدول قند خون در دیابت بارداری – منبع

از این جدول می‌توانید برای تفسیر آزمایش دیابت بارداری استفاده کنید. البته آزمایش تشخیص دیابت بارداری انواع مختلفی دارد که در ادامه آنها را توضیح داده‌ایم.

آزمایش تشخیص دیابت بارداری

آزمایش دیابت بارداری می‌تواند شامل دو روش مختلف یا ترکیبی از این دو روش باشد:

آزمایش یک مرحله‌ای دیابت بارداری

 تست تحمل گلوکز (OGTT) دو ساعته پس از اندازه گیری قند خون ناشتا انجام می‌شود. طی این آزمایش، زنان باردار یک نوشیدنی حاوی 75 گرم گلوکز می‌نوشند و میزان قند خون آنها 1 و 2 ساعت پس از نوشیدن محلول اندازه گیری می‌شود.
اگر فقط یکی از مقادیر گلوکز یعنی یا قند خون ناشتا یا آزمایش دیابت بارداری با 75 گرم گلوکز بیش از حد طبیعی بود، دیابت بارداری تشخیص داده می‌شود.

آزمایش دو مرحله‌ای دیابت بارداری

تست تحمل گلوکز (OGTT) با نوشیدن محلول حاوی 50 گرم گلوکز شروع می‌شود. اگر نتیجه تست اول غیر طبیعی بود، تست تحمل گلوکز 3 ساعته گرفته می‌شود. طی این آزمایش ابتدا میزان قند خون ناشتا اندازه گیری می‌شود. سپس یک محلول حاوی 100 گرم گلوکز به فرد داده می‌شود و 3 آزمایش طی بازه‌های زمانی مختلف گرفته می‌شود.
اگر حداقل دو مورد از آزمایشات قند خون ناشتا، 1 ساعت، 2 ساعت و 3 ساعت پس از نوشیدن محلول نتیجه غیر طبیعی داشت، دیابت بارداری تشخیص داده می‌شود.

درمان دیابت بارداری

در اکثر مواقع درمان دیابت بارداری تنها با اصلاح سبک زندگی و رعایت نکاتی کوچک قابل انجام است. برای درمان دیابت بارداری استفاده از این روش‌ها به طور هوشمندانه‌ای اثربخش خواهد بود:

  • اصلاح رژیم غذایی
  • ورزش و تحرک
  • استفاده از داروها
  • تزریق انسولین

درمان دیابت بارداری با تغذیه

درمان دیابت بارداری با تغذیه
درمان دیابت بارداری با تغذیه

کنترل میزان قند خون در دیابت بارداری با استفاده از تغذیه بسیار مهم است. رژیم غذایی برای درمان دیابت باید به گونه‌ای تنظیم شود که هم ارزش غذایی وعده‌ها حفظ شود و هم میزان گلوکز دریافتی مدیریت گردد. بهترین رژیم غذایی برای دیابت حاملگی باید شامل موارد زیر باشد:

مصرف کربوهیدرات‌های سالم

تمامی کربوهیدرات‌ها بر میزان قند خون تاثیر می‌گذارند؛ این در حالیست که تاثیر نوع و میزان کربوهیدرات‌های مصرفی بر سطح قند خون متفاوت است. برخی از کربوهیدرات‌های سالم در رژیم غذایی دیابتی‌ها:

  • به جای نان سفید، نان‌های سبوس‌دار کامل و غلات کامل استفاده کنید.
  • به جای برنج سفید، برنج قهوه‌ای مصرف کنید.
  • میوه و سبزیجات تازه مصرف کنید.
  • غذاهای حاوی نخود، لوبیا و عدس بپزید.
  • لبنیات شیرین نشده مثل شیر و ماست بخورید.

کاهش مصرف قند

کاهش قند (گلوکز) در رژیم غذایی کمی دشوار است؛ شما می‌توانید از تغییر‌های کوچک شروع کنید. برخی از تغییرات کوچک در این زمینه:

  • به جای نوشیدنی‌های انرژی‌زا، گازدار، نوشابه‌ها و آبمیوه‌های شیرین شده با قند، از آب یا چای و قهوه بدون کافئین استفاده کنید. آبمیوه‌های طبیعی نیز خوب هستند اما باید به میزان قند آنها توجه کرد.
  • به جای شکر از شیرین کننده‌های مصنوعی استفاده کنید.
  • مصرف کیک، شکلات، بستنی، بیسکوئیت و کلوچه را محدود کنید.
  • با انواع مختلف شکر که نام‌های آنها روی بسته بندی مواد غذایی است آشنا شوید؛ برای مثال: گلوکز، ساکارز، فروکتوز.

میان وعده‌های سالم

در میان وعده‌ها به جای کیک، بیسکوئیت، کلوچه و شکلات، از ماست کم قند، آجیل بدون نمک، دانه‌ها، میوه و سبزیجات تازه استفاده کنید. البته توجه به میزان میان وعده‌های مصرفی اهمیت دارد.

پرهیز از مصرف غذاهای مخصوص دیابتی‌ها

غذاهای مناسب برای بیماران دیابتی که توسط شرکت‌ها تولید می‌شود را کنار بگذارید. اینگونه غذاها هم گران‌تر هستند، هم می‌توانند باعث ناراحتی معده و حتی تاثیر روی میزان قند خون شوند.

توجه به شاخص گلیسمی

شاخص گلیسمی در رژیم غذایی برای دیابت بارداری بسیار مهم است. برخی از مواد غذایی به سرعت روی قند خون شما تاثیر می‌گذارند و دارای شاخص Gl بالا هستند. این در حالی است که شاخص Gl پایین مخصوص مواد غذایی با تاثیر دیرتر روی سطح گلوکز خون است.

مصرف ماهی بیشتر

دو بار در هفته ماهی بخورید. یک بار آن را به ماهی‌های روغنی مثل ساردین اختصاص دهید. در هر بار 140 گرم ماهی مصرف کنید. البته دقت کنید که بیشتر از دو بار نشود؛ زیرا ممکن است سمومی در بدن شما تولید شود.

درمان دیابت بارداری با ورزش

درمان دیابت بارداری با ورزش
درمان دیابت بارداری با ورزش

بسیاری از خانم‌های باردار نگران تکان خوردن جنین هنگام تحرک هستند. باید بدانید که جای کودک در رحم امن است و ورزش ایمن هیچ خطری برای کودک شما نخواهد داشت.

البته به بعضی از خانم‌ها توصیه می‌شود که ورزش نکنند؛ بنابراین قبل از شروع تمرینات، حتما باید با پزشک مشورت کنید. برخی از مزایای ورزش در دیابت بارداری:

  • شما را برای تولد کودک آماده نگه می‌دارد.
  • به شما در درمان دیابت بارداری و کنترل سطح قند خون کمک می‌کند.
  • خطر بزرگ شدن بیش از حد جنین را کاهش می‌دهد.
  • سطح سلامت مادر و جنین را در حال و آینده بالا می‌برد.
  • درد‌های عضلانی و مفصلی را کاهش می‌دهد.
  • باعث کاهش وزن می‌شود و از این طریق خطر عوارض دیابت بارداری را کمتر می‌کند.

نکته: اگر انسولین تزریق می‌کند، سطح قند خون خود را قبل، حین و بعد از ورزش اندازه گیری کنید.

ورزش‌های هوازی

ورزش‌های هوازی برای درمان دیابت بارداری بسیار مناسب‌اند. این ورزش‌ها را 30 دقیقه تا 1 ساعت در روز به تعداد 3-5 بار در هفته انجام دهید. برخی از ورزش‌های هوازی مناسب برای خانم‌های باردار:

  • شنا
  • پیاده روی
  • دوچرخه سواری
  • تمرینات کم شدت هوازی و ایروبیک

ورزش‌های قدرتی

اینگونه ورزش‌ها باید با احتیاط انجام شوند. برای انجام این تمرینات از وزنه‌های سبک اما تعداد حرکات 8-15 مرتبه استفاده کنید. تمرینات کگل برای تقویت عضلات کف لگن بسیار اهمیت دارد.

دو تا سه روز در هفته با فاصله گذاری یک روزه بین هر بار تمرین می‌تواند برای درمان دیابت حاملگی مفید باشد. برخی از ورزش‌های قدرتی مناسب بارداری:

  • پیلاتس
  • کش‌های TRX
  • استفاده از وزنه‌های سبک

تمرینات انعطاف پذیری

تمرینات کششی و تمرکزی نیز مناسب‌اند. یوگا و پیلاتس و همچنین انجام مدیتیشن باعث افزایش تمرکز و آرامش شما و کودک خواهد شد. میزان و نحوه تنفس و همچنین انجام تمرینات کششی باید بسیار هوشمندانه انتخاب شود.

ورزش برای درمان دیابت بارداری
ورزش برای درمان دیابت بارداری

نکات مهم برای ورزش امن در بارداری

  • ورزش‌هایی که احتمال زمین خوردن شما در آنها زیاد است (مانند اسکی یا پرش از مانع) را انجام ندهید.
  • در سه ماهه اول به دلیل اینکه جنین در حال رشد بوده و نمی‌تواند درجه حرارت بدنش را تنظیم کند، از ورزش کردن در محیط‌های گرم و مرطوب خودداری کنید.
  • نگه داشتن نفس باعث ایجاد فشار روی لگن می‌شود؛ بنابراین هنگام ورزش کردن به دم و بازدم خود توجه زیادی داشته باشید.
  • پس از ماه چهارم بارداری، ورزش‌هایی که نیاز به دراز کشیدن به پشت دارند را انجام ندهید.
  • هورمون‌های بارداری باعث شل شدن رباط‌های شما می‌شوند؛ بنابراین به تغییرات سریع و پرفشار حرکتی خود هنگام ورزش توجه کنید.[3]

درمان دیابت بارداری با انسولین

درمان دیابت بارداری با اصلاح تغذیه یا ورزش یا تغییرات ساده‌ای در سبک زندگی می‌تواند محقق شود. اما اگر این موارد کمکی به کنترل سطح قند خون در بارداری نکرد، پزشکان تزریق انسولین را پیشنهاد می‌کنند.

ویدیو نحوه تزریق انسولین در دیابت بارداری یا انواع دیگر دیابت در ادامه آمده است. با ویدیو آموزش تزریق انسولین قلمی در خانه می‌توانید در 1 دقیقه این کار را انجام دهید:

انواع انسولین در دیابت بارداری

برای درمان دیابت بارداری استفاده از سه نوع انسولین شایع است:

  • انسولین آسپارت: یک انسولین سریع الاثر است که که میزان قند خون بعد از غذا را تنظیم می‌کند.
  • انسولین لیسپرو: یک انسولین کوتاه اثر است که برای مهار سریع افزایش قند خون بعد از غذا تزریق می‌شود.
  • انسولین دتمیر: یک انسولین طولانی اثر است که برای درمان دیابت بارداری تزریق می‌شود.

انسولین آسپارت (Aspart)

انسولین آسپارت در دسته بندی بارداری FDA B قرار دارد. یک انسولین سریع الاثر است که باید 5-10 دقیقه قبل از غذا خوردن تزریق شود. به مدت 40-50 دقیقه در اوج عملکرد خود می‌ماند و 3-5 ساعت اثرگذاری خواهد داشت. آسپارت نسبت به انسولین معمولی گلوکز کمتری تولید می‌کند. منبع.

داده‌های بدست آمده از دو آزمایش بالینی نشان می‌دهد که انسولین آسپارت در مقایسه با انسولین معمولی، هیچ تاثیر مخربی روی بدن مادر یا جنین و دیابت بارداری ندارد[4].

انسولین لیسپرو (Lispro)

انسولین لیسپرو در دسته بندی بارداری FDA B قرار دارد. این انسولین کوتاه اثر بوده و بعد از 10-15 دقیقه اثر گذاری خود را شروع می‌کند. بعد از 30-90 دقیقه به اوج عملکرد خود می‌رسد و 3-4 ساعت اثرگذار است. اطلاعات حاصل از تعداد زیادی بارداری تحت تاثیر انسولین لیسپرو مشخص کرده است که تزریق این هورمون تاثیر بدی روی مادر و جنین ندارد.

انسولین ایزوفان (NPH)

انسولین ایزوفان در گروه حاملگی FDA B قرار دارد. این انسولین متوسط الاثر حداکثر تا 2 ساعت تاثیر گذاری خود را شروع می‌کند و عملکردی 10-20 ساعته دارد. محدودیتی در استفاده از این نوع انسولین در دوران بارداری وجود ندارد اما بدیهی است که باید پزشک شما آن را تجویز کند.

انسولین دتمیر

انسولین دتمیر با نام تجاری (Levemir) در گروه حاملگی FDA B قرار دارد. این انسولین طولانی الاثر بوده و طی 1-2 ساعت تاثیرگذاری خود را شروع می‌کند و تا 24 ساعت عملکرد دارد. یک مطالعه نشان داد که دتمیر در مقایسه با انسولین ایزوفان، می‌تواند عوارض جانبی بیشتری ایجاد کند.

انسولین گلارژین

این انسولین قبلاً در گروه حاملگی FDA C قرار داشت. انسولین گلارژین (U-100) طولانی الاثر بوده و 1-2 ساعت پس از تزریق عمل می‌کند و عملکرد خود را تا 24 ساعت حفظ می‌نماید. در 300-1000 بارداری که نتایج آنها بررسی شد، تزریق انسولین گلارژین هیچگونه تاثیر مخرب و منفی در بدن مادر و جنین ایجاد نکرد؛ اما ما اطلاعاتی راجع به تاثیر درمان دیابت بارداری با انسولین گلارژین نداریم.

داروی درمان دیابت بارداری

در صورتی که دیابت بارداری به وسیله تغذیه یا ورزش درمان نشود، قبل از تزریق انسولین ممکن است داروی درمان دیابت بارداری تجویز شود. این داروها منجر به کاهش سطح قند خون در دوران بارداری می‌شوند:

  • متفورمین: استفاده متفورمین برای درمان دیابت بارداری توسط برخی پزشکان تجویز می‌شود. این دارو را معمولاً زمانی که تزریق انسولین بی اثر یا کم اثر باشد استفاده می‌کنند.
  • سولفونیل اوره: گلی بن کلامید یک سولفونیل اوره جدید است و به نظر نمی‌رسد که به طور قابل توجهی از جُفت عبور کند.

نکته! داروهای معرفی شده تنها برای آشنایی شما هستند. استفاده از آنها بدون نسخه پزشک می‌تواند خطر آفرین باشد.

پیشگیری از دیابت بارداری

چگونه به دیابت بارداری مبتلا نشویم؟ – همانطور که گفته شد دیابت بارداری شایع است اما رعایت برخی نکات قبل و حین بارداری باعث پیشگیری از دیابت حاملگی خواهد شد. این نکات مهم عبارتند از:

  • وزن مناسب پیش از بارداری: اضافه وزن و BMI بالاتر از 25 یک عامل خطر محسوب می‌شود؛‌ بنابراین برای پیشگیری از دیابت بارداری لازم است وزن مناسب خود را حفظ کنید.
  • تغذیه مناسب: حین بارداری باید تغذیه مناسب و سالم داشته باشید تا بتوانید از دیابت بارداری پیشگیری کنید. در قسمت «درمان دیابت بارداری با تغذیه» به ذکر موارد مهم آن پرداخته‌ایم.
  • ورزش: تحرک بدنی و ورزش کردن هم باعث افزایش سطح سلامتی و هم سبب بالا رفتن سوخت و ساز بدن می‌شود. کنترل قند خون و کاهش وزن از دیگر مزایای ورزش است.
  • مراقبت‌های منظم: یک خانم باردار باید به طور منظم تحت نظر پزشک قرار گرفته و آزمایش‌های متداولی انجام دهد. معاینه لگن، سونوگرافی و سایر آزمایشات به همراه غربالگری بارداری بین هفته‌های 24 تا 28 بارداری از این دست آزمایشات است.
این مطالب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید